yelinTable 'lightmil_pelin.issues' doesn't exist Işık Binyılı | Sayı No:
   




Bağlantılar:
BENİM İÇİN ANKARA / Aysel TOPRAKLI

Açık Sınıf

Tanpinar'da Zaman Soylemleri

Gündüz BERKER

GIRIS NOTU: Light Millennium/Isik Binyili'nin 8 hafta süreyle, Türk Evi, New York'ta Ekim - Aralik 2004 aylarinda organize ettigi, Ahmet Hamdi Tanpinar'in BES SEHIR'in okunmasi ve bu bes sehir üzerinde, AÇIK SINIF - OKUMA AKSAMLARI programina katilanlarin, kitaptan ilhamla kendi izlenim ve düsüncelerini de yazmaya tesvik etti. Bu ACIK SINIF uygulamasinda, Gündüz BERKER, sinifin onur ogrencisiydi de. Çünkü, Berker, ayni zamanda, Tanpinar'in hayatinin son ogretim yilinda, bir yil ogrencisi de olmustu.

Açik Sinif - Bes Sehir'den
New York - 13 Aralik 2004


Ne icindeyim zamanin
Ne de büsbütün disinda.


Yekpare genis bir anin,
Parcalanmaz akisinda.



(13 Aralik 2004, New York) Zaman üstüne yazdigi bir siirinden aldigim yukaridaki dizelerde de belirttigi gibi Tanpinar, hayata hep genis bir zaman penceresinden bakti. Bu hayatin icinde yer alan her nesnede, herr
olguda, her olayda zamani gordü. Biten zamanin icinde yer alan bir yaliyi, bir koskü, bir sultani, bir devri usta bir virtiozle, bir ressamla, bir sairle birlikte andi. Içindeki daüssilayi onlarin diliyle, onlarin
anlatilariyla, resimleriyle, müzikleriyle daha da yakici kildi. Geçmise ozlemi içinde hep taptaze, dipdiri tutmak istedi. Bunun için de hep aradi. Üç zamanli bir arayisti bu. Geçmisi ararken, içinde bulundugu zamani ve bu zamana kendi rengini, kendi sesini, kendi kisiligini katarak, gelecegi de hic unutmadi! Inanca, ruha, nesnelere, mimariye, resme, sese, müzige sinmis zamani bir bilim adami titizligiyle açti, inceledi, dinledi.


Bir camii külliyesinde yan yatmis bir mezar tasinin altinda yatan dervisin insanliga açilmis açilmis kollarindaki sevgiyi, hüznü, heyecani gordü. Bes Sehir'deki sehirleri hep bu merak, ilgi ve ozlemle gezdi. Ankara'yi Kalesiyle Mütakere günlerinin muharibi olarak gozlerinde canlandirdi.


Erzurum'da Yildiz Daginin eteklerinde geçirdigi gizemli çocukluk günlerini animsadi, savas günlerinin yakici türkülerini dinledi. Savastan sonra bereketli topragin sahlanisini gordü. Konya'da Selçuklu mimariisinin sahlanisini gordu. Konya'da Selçuklu mimarisinin saheserlerine tanik oldu, Mevlana'nin hasret ve sevgi felsefesiyle basi "dondü", Bursa'da su sesleri, kanat sakirtilari arasinda bir beyligin adim adim imparatorluga yükselisini gordü. O camiiden bu türbeye kosturdu, bir dolu çesmeden su içti ve Istanbul'a geldi.


Istanbul'u semt semt, mahalle mahalle aradi. Büyük camilerin, külliyelerin arasinda iç Istanbul'u buldu. Zaman içinde degisen yüzüyle içi burkuldu. Aklin, merakin ve kültürün zamana karsi koyan kollarin kesik olmasi ve de onca ihmali gorüp üzüldü. Sonra kendini teselliyle degisende degismeyeni...


Karsisina ilginç koseler çikti. Tiyatro veya opera dekorlarina benzettigi bu koselerde sehrin tarihinden parçalar gordü. Bir türbede Fetih günü sehit düsen bir evliyaya rastladi. Bir baska kosede 1.nci Abdülhamit
Devri kadinlarindan birinin hayrati olan çesmeyle karsilasti. Çesmenin yanibasindaki mezarlikta herkesin mali olan bir Hüvelbaki'nin altinda büyük hattat veya musiki ustasinin gomülü oldugunu gordü. Tanpinar, "bizim asil peysajlarimiz bu koselerdir," derken hep arayis içinde olmamizi, merakli, bilen ve goren gozler için Istanbul'un bir hazine oldugunu soyler.


Bu gizli hazinenin bekçiligini doga yapar. Gülüyle, servisiyle, erguvani, salkim sogütleriyle Istanbul'un tarih içinde ki saltanatinin, mimarisinin, musikisinin içine lodosuyla, poyraziyla dolar.


Bütün bunlari üç boyutlu zaman penceresinden izler, degisenle, degismeyeni dengeler. "Kaybolan bir sey yok denecek kadar yüreklenir. Aramasini bilen için Istanbul'un her karis topraginin bir belge niteliginde oldugunu soyler.


BES SEHIR, Ahmet Hamdi TANPINAR/AÇIK SINIF - OKUMA AKSAMLARI - 1, 2004; Light Millennium/Isik Binyili organizasyonunda, Bircan Ünver ve Figen Bingül'ün sorumlulugunda; Aysel Toprakli, Hatice Daspinar ve Volkan Ural'in gonüllü katkilariyla, Türk Evi, New York'ta, 18 Ekim - 13 Kasim 2004 tarihleri arasinda gerçeklesti.

© Ekim 2005, IşıkBinyılı

© IŞIK BİNYILI e-dergisi; The Light Millennium bunyesinde kamu yararına ve kamu tarafından desteklenen yayıncılık ilkesiyle, 17 Temmuz 2001 tarihinde, Bircan Unver tarafindan, New York'ta kurulmuştur. Vergiden muafiyet statusune (501, (c) (3) ise 17 Temmuz 2001 tarihinden gecerli olmak uzere hak kazanmıştır. Bu sitenin içeriği kurucularinin izni olmaksızın kopyalanamaz. Sitenin tum icerigi "The Light Millennium"a aittir. Uluslarası telif hakları kanunlarıyla korunmaktadır ve her hakkı saklıdır."
Genel Yayin Yonetmeni: Bircan Unver
The Light Millennium'un Ingilizce sitesinin cizgisinde; Tasarlayan ve Geliştiren Bali & Bali Works

Bali & Bali Works