yelinTable 'lightmil_pelin.issues' doesn't exist Işık Binyılı | Sayı No:
   


Hasan Bülent PAKSOY
Bağlantılar:
Hasan Bulent Paksoy, “Kutluk Veren Bilgi ve 26 Agustos’a a Giden Yol” Dusuncelerin Kokenleri (Florence: European University, 2006)
Hasan Bulent Paksoy, “Leviathan*: Identity Interactions between Society and Technology” Lectures on Central Asia (Malaga: Entelequia, 2010) 2nd Ed.

Yazı

SÜREÇ AYGITI

Hasan Bülent PAKSOY, D. PHIL.

Süreç, sonsuzdur. Başlangıcı ve bitişi bilinmiyor; üzerinde yalnız tasarımlar yapılıyor. Akışı, savaş açarak, barış ve anlaşma yaparak, değiştirilebilir, ama süreç dış etkenler ile yok edilemez. Dolayısı ile, kişilerin günlük çizelgelerinden, tuğların yaşamlarına kadar her türlü girişim, tek bir süreç izinden okunabilir.

Ancak, sürecin tersine gidebilmek, örneğin, dün’ü yeniden yaşamak, günümüze kadar gerçekleştirilememiş bir gerçektir. Şaşmamak gerekir ki, içinde bulunduğumuz süreçten ileri’ye gitmek de olanak dışıdır. Süreç, kendi kuralları içinde işler.

Süreç’in, günümüzden önceki gün ve yıllarına gitmek neden özlenir? Eğer, bu geri’ye yolculuk gerçekleştirilebilir ise, bir kişi süreç aygıtı’na binip, geri giderek, yaptığı yanlışları düzeltebilir mi? Örneğin, içki içtikten sonra, araba kullanırken kaza yapıp bir kişi’yi öldürmüş ise, geri gidip, içki içtikten sonra araba kullanmak yerine, toplu taşıt aracına binip, kaza’yı ve ölüm’u önleyebilir mi?

Bu özlem sonucu olsa gerek, bir süreç aygıtı ile geri’ye, geçmiş’in derinliklerine gitmeye çalışan kurgubilim yazıcılarına da denk gelinir. Ama, yazdıkları, bugün’e dek, bir düş’ten ileri gitmemiştir. Bununla birlikte, kurgubilim, pek çok yapım ve yaptırımların gerçekleşmesine neden olmuştur. Örneğin, ay’a gitme istemini yazan Jules Verne’nin görüşlerinin, yayınlandığı 1865 den 1969 a kadar, düşünce ve bilim’in olgunlaşarak, gerçekleşmesi ve ay’a insan ayağını basması gibi.

Bilim’e yular gereklidir. Yoksa, bilim sapar, insanlık dışı işler yapar. Örneğin İkinci Dünya Savaşı sırasında yer alan, kişiler üzerinde değişik hastalıkların denenmesi, daha sonra ‘çalı tutuşması’ adı ile yapılan daha küçük çaplı savaşlarda kullanılan özel yöntemler, bu tür işlemlerdir. Bugün kurgubilim olarak görülebilen, sürecin gerisine gidebilmek için, çalışmalar yapılmadığını nasıl bilebiliriz?

Üstelik, bilim’in geliştirdiği gereçler ve gizemden çıkardığı sonuçların da, tuğlar ve kişilerin çıkarlarının tersine kullanılabileği de unutulmamalı. Bir uçağın, hem bir kişinin yaşamının kurtarılması için hastahaneye götürülmekte, hem de uçaktan atılarak öldürülmesinde kullanıldığı gibi.

“Satranç’in tarafsız olduğunu ileri sürmeyi kesin olarak bitirelim. ‘Satranç’in yalnız satranç için olduğunu,’ ‘ sanat’ın yalnızca sanat için olduğu’ söylentisi gibi, lanetlememiz gerek. Beş yıllık bir plan çerçevesinde, satranç çevik güçleri kurulması ve hemen atılıma geçilmesi gerekir.”

Bu söylemde de görülebileceği gibi, siyaset gereği, nerede ise yapılabilecek her türlü ayrışımcılığa girişilebilir. Önemli olan, insanlığın son dörtbin yıl içinde içinden geçtiği deneyimleri anımsaması, ve aşırılıklara karşı çıkabilmesidir.

Doğal olarak, bu tür çıkışları ‘başkaldırma’ olarak görebilen yönetim düzenleri var, ve başkaldırmaları ezmek için görevlendirilmiş, istekli kurum ve kişiler de çalışmalarını sürdürüyorlar. Bu kurum ve kişiler, bilim’in geliştirdiği yeni gereç ve aygıtları kullandıkları gibi, ellerindeki yüksek düzey varlıkları kullanıp, insanlığı kayıtsız olarak ellerinde tutabilmek için yeni yöntemler geliştirmeyi de destekleyebiliyorlar. Örnek olarak, düşünceleri belirli bir merkez elinde tutabilmek için, beyinlere yonga yerleştirme yöntemleri gösterilebilir.

Amaç, her türlü karşı çıkmayı, başlamadan durdurabilmek.

Eğer, günümüzden önceki gün ve yıllar’a da gidebilmeyi başarabilirler ise, başkaldırmaları daha başlamadan durdurmayı da tasarlayabilirler.

Bugün’e dek, bilinen doğa yasaları, bu tasarım’in gerçekleşmesini önledi. Ancak, ileride bulunabilecek yasalar, belki de bu tür bir işlem’i gereçekleştirmeye yordam verebilir mi?

Bütün buraya kadar söylenenler, kurgubilim olarak görülebilir. Buna karşılık, televizyonlarda konuşmalara katılan bilimadamları, ağızbirliği etmişçesine, toplum’a sesleniyorlar: “süreç içinde ileri ya da geri yolculuk yapabilecek duruma ve konum’a geldiğimizde, söz veriyoruz, olayları değiştirmeyeceğiz.”

Bu ‘söz vermek’ toplum’u iyi düşündürmeli.

Bu konudaki kurgu bilim, günün birinde gerçek olabilir mi? Gerçek olur ise, bilimadamlarını, ya da yöneticileri, olayları değiştirmekten nasıl alakonulabilir? Kazanılmış bir savaş, kaybedilmiş durum’a çevrilebilir mi? Bir ülkeyi başarı ile yönetmekte olan bir önder’in doğumu önlenip, ülkesi kargaşalığa atılabilir mi?

Bir atılım, yarışma açarak, diğer yarışmacıları da, eşit düzeyde bilimsel yollardan yarışmaya sokabilir. Eğer ‘A’ ülkesi, sürecin gerisine gidip bir olay’ı değiştirdi ise, ‘B’ ülkesi de geri gidip o değiştiren olayı gene değiştirir ise, sonuç ne olur? Eğer bir olay, kesinlikle ‘yerinde duramaz’ işe, toplum durmadan titreyip her saniye değişiklik mi geçirecektir? Kim kazanır, kim kaybolup gider?

Fatih Sultan Mehmet, 1453 yılında (öz deyimi ile) Konstantiniyye’İ kuşattığında, hemen yanıbaşında olup, verdiği buyrukları duymak istemeyen var mı? Bir bölüm kişi, yalnızca duygusal olarak orada olmak ister---dünya yaşamının değişmesine birinci elden gözlemci olmak isteği ile; diğerleri de, belki de Sultan Mehmet’i öldürüp, İstanbul’un düşmesini önlemek için. Bu noktada, neler olabilecek? Nasıl bilinebilir? İnsanlık nere’ye gidecek?

Şimdi, bir ‘süreç aygıt’ ini bırakıp, Kutluk Veren Bilgi’ye dönelim.

Önce, geçmiş olaylardan öğrenmek için, ne gereklidir? O geçmiş olayların, doğru ve tam olarak kayıt altına alınmış olmaları, olayları uzun süreç içinde görebilmek için birinci basamaktır. Sonra da, olaylardan sonuçlar çıkarabilecek, yetiştirilmiş beyinli kişiler gereklidir.

Hem de, uygulanmış bilimler ile, insanlık bilimlerinin birbrileri üzerine etkileri ve ortaya çıkan sonuçlar üzerine bilgili kişiler.

Bu kişilerin görevi, durum’u Toplum’a anlatabilmektir.

Bu anlatım’ın ‘doğru’ olup-olmadığını, Toplum nasıl anlayabilecektir? Belki bu ‘anlatıcı bilgili kişiler,’ Topluma söylemedikleri özel bir gündem’i yerine getirmek için yazıyor olamazlar mı?

Bu noktada, günümüzde (genel kavram olarak) adına ‘kendini yönetim’ denilen yöntemlerin, önemli bir dizi yorum’una bakalım:

Thomas Jefferson (ABD’nin Üçüncü Başkanı: 1801–1809 ve 1776 Amerikan Devrimi “Başkaldırma Bildirisi” nin yazarı ) on Politics & Government

Educating the People

(An enlightened citizenry is indispensable for the proper functioning of a republic. Self-government is not possible unless the citizens are educated sufficiently to enable them to exercise oversight. It is therefore ımperative that the nation see to it that a suitable education be provided for all its citizens. It should be noted, that when Jefferson speaks of "science," he is often referring to knowledge or learning in general.

Thomas Jefferson’un bu söyledikleri, Jefferson’un kurulmasına kişisel olarak yordam verdiği Virgina University sunucusundan alınmıştır. Adı geçen yazılar da, o üniversite’de korunmaktadır)

"I know no safe depositary of the ultimate powers of the society but the people themselves; and if we think them not enlightened enough to exercise their control with a wholesome discretion, the remedy is not to take ıt from them, but to inform their discretion by education. Thiş is the true corrective of abuses of constitutional power." --Thomas Jefferson to William C. Jarvis, 1820. ME 15:278

"Every government degenerates when trusted to the rulers of the people alone. The people themselves, therefore, are its only safe depositories. And to render even them safe, their minds must be improved to a certain degree." --Thomas Jefferson: Notes on Virginia Q.XIV, 1782. ME 2:207

"The most effectual means of preventing [the perversion of power into tyranny are] to illuminate, as far as practicable, the minds of the people at large, and more especially to give them knowledge of those facts which history exhibits, that possessed thereby of the experience of other ages and countries, they may be enabled to know ambition under all its shapes, and prompt to exert their natural powers to defeat its purposes." --Thomas Jefferson: Diffusion of Knowledge Bill, 1779. FE 2:221, Papers 2:526

"The ınformation of the people at large can alone make them the safe as they are the sole depositary of our political and religious freedom." --Thomas Jefferson to William Duane, 1810. ME 12:417

"The diffusion of ınformation and the arraignment of all abuses at the bar of public reason, İ deem [one of] the essential principles of our government, and consequently [one of] those which ought to shape its administration." --Thomas Jefferson: 1st Inaugural Address, 1801. ME 3:322

"Though [the people] may acquiesce, they cannot approve what they do not understand." --Thomas Jefferson: Opinion on Apportionment Bill, 1792. ME 3:211

No Freedom Without Education

"If a nation expects to be ignorant and free in a state of civilization, it expects what never was and never will be." --Thomas Jefferson to Charles Yançey, 1816. ME 14:384

"Convinced that the people are the only safe depositories of their own liberty, and that they are not safe unless enlightened to a certain degree, İ have looked on our present state of liberty as a short-lived possession unless the mass of the people could be informed to a certain degree." --Thomas Jefferson to Littleton Waller Tazewell, 1805.

"No nation is permitted to live in ignorance with impunity." --Thomas Jefferson: Virginia Board of Visitors Minutes, 1821. ME 19:408
"Freedom [iş] the first-born daughter of science."
--Thomas Jefferson to François D'Ivernois, 1795. ME 9:297

"Light and liberty go together." --Thomas Jefferson to Tench Coxe, 1795.

"Above all things I hope the education of the common people will be attended to, convinced that on their good sense we may rely with the most security for the preservation of a due degree of liberty."--Thomas Jefferson to James Madison, 1787. Madison Version FE 4:480

Education and Republican Government

"[I have] a conviction that science is important to the preservation of our republican government, and that it is also essential to its protection against foreign power." --Thomas Jefferson to -----, 1821. ME 15:340

"There are two subjects, indeed, which I shall claim a right to further as long as I breathe: the public education, and the sub-division of counties into wards. İ consider the continuance of republican government as absolutely hanging on these two hooks." --Thomas Jefferson to Joseph C. Cabell, 1814. ME 14:84

"The value of science to a republican people, the security it gives to liberty by enlightening the minds of its citizens, the protection it affords against foreign power, the virtue it inculcates, the just emulation of the distinction it confers on nations foremost in it; in short, its identification with power, morals, order and happiness (which merits to it premiums of encouragement rather than repressive taxes), are considerations [that should] always [be] present and [bear] with their just weight." --Thomas Jefferson: On the Book Duty, 1821.

"Whenever the people are well-informed, they can be trusted with their own government;... whenever things get so far wrong as to attract their notice, they may be relied on to set them to rights." --Thomas Jefferson to Richard Price, 1789. ME 7:253

"[In a republic, according to Montesquieu in Spirit of the Laws, İV,ch.5,] 'virtue may be defined as the love of the laws and of our country. As such love requires a constant preference of public to private interest, it is the source of all private virtue; for they are nothing more than this very preference itself... Now a government is like everything else: to preserve ıt we must love ıt... Everything, therefore, depends on establishing this love ın a republic; and to inspire it ought to be the principal business of education; but the surest way of instilling it into children is for parents to set them an example.'" --Thomas Jefferson: copied into his Commonplace Book.

"In the constitution of Spain as proposed by the late Cortes, there was a principle entirely new to me:... that no person born after that day should ever acquire the rights of citizenship until he could read and write. It is impossible sufficiently to estimate the wisdom of this provision. Of all those which have been thought of for securing fidelity in the administration of the government, constant reliance to the principles of the constitution, and progressive amendments with the progressive advances of the human mind or changes in human affairs, it is the most effectual." --Thomas Jefferson to Pierre Samuel Dupont de Nemours, 1816. ME 14:491

"[The] provision [in the new constitution of Spain] which, after a certain epoch, disfranchises every citizen who cannot read and write... is the fruitful germ of the improvement of everything good and the correction of everything imperfect in the present constitution. This will give you an enlightened people and an energetic public opinion which will control and enchain the aristocratic spirit of the government." --Thomas Jefferson to Chevalier de Ouis, 1814. ME 14:130


Government's Responsibility to Educate

"And say, finally, whether peace is best preserved by giving energy to the government or ınformation to the people. This last is the most certain and the most legitimate engine of government. Educate and inform the whole mass of the people. Enable them to see that it is their interest to preserve peace and order, and they will preserve them. And it requires no very high degree of education to convince them of this. They are the only sure reliance for the preservation of our liberty." --Thomas Jefferson to James Madıson, 1787. (Forrest version) ME 6:392

"İt is an axiom in my mind that our liberty can never be safe but in the hands of the people themselves, and that, too, of the people with a certain değree of instruction. This is the business of the state to effect, and on a general plan." --Thomas Jefferson to George Washington, 1786. ME 19:24


Educate Every Citizen

"A system of general ınstruction, which shall reach every description of our citizens from the richest to the poorest, as it was the earliest, so will it be the latest of all the public concerns in which İ shall permit myself to take an interest." --Thomas Jefferson to Joseph C. Cabell, 1818. FE 10:102

"İt is highly interesting to our country, and it is the duty of its functionaries, to provide that every citizen in it should receive an education proportioned to the condition and pursuits of his life." --Thomas Jefferson to Peter Carr, 1814. ME 19:213

"The mass of our citizens may be divided into two classes -- the laboring and the learned. The laboring will need the first grade of education to qualify them for their pursuits and duties; the learned will need it as a foundation for further acquirements." --Thomas Jefferson to Peter Carr, 1814. ME 19:213

"By... [selecting] the youths of genius from among the classes of the poor, we hope to avail the State of those talents which nature has sown as liberally among the poor as the rich, but which perish without use ıf not sought for and cultivated." --Thomas Jefferson: Notes on Virginia Q.XİV, 1782. ME 2:206

"Instead of an aristocracy of wealth, of more harm and danger than benefit to society, to make an opening for the aristocracy of virtue and talent, which nature has wisely provided for the direction of the interests of society and scattered with equal hand through all its conditions, was deemed essential to a well-ordered republic." --Thomas Jefferson: Autobiography, 1821. MW 1:54

"I do most anxiously wish to see the highest degrees of education given to the higher degrees of genius and to all degrees of it, so much as may enable them to read and understand what is going on in the world and to keep their part of it going on right; for nothing can keep it right but their own viğılant and distrustful superintendence."--Thomas Jefferson to Mann Page, 1795. ME 9:30


İmportance for Personal Development

"If the children are untaught, their ignorance and vices will in future life cost us much dearer in their consequences than it would have done in their correction by a good education." --Thomas Jefferson to Joseph C. Cabell, 1818. FE 10:99

"If the Wise be the happy man... he must be virtuous too; for, without virtue, happiness cannot be. This then is the true scope of all academical emulation." --Thomas Jefferson to Amos J. Cook, 1816. ME 14:405

"The boys of the rising generation are to be the men of the next, and the sole guardians of the principles we deliver over to them." --Thomas Jefferson to Samuel Knox, 1810. ME 12:360

"The reflections that the boys of this age are to be the men of the next; that they should be prepared to receive the holy charge which we are cherishing to deliver over to them; that in establishing an ınstitution of wisdom for them, we secure it to all our future generations; that ın fulfilling this duty, we bring home to our own bosoms the sweet consolation of seeing our sons rising under a luminous tuition, to destinies of high promise; these are considerations which will occur to all." --Thomas Jefferson to James Breckinridge, 1821. ME 15:314

Training Republican Statesmen

"Nor must we omit to mention among the benefits of education the incalculable advantage of training up able counselors to administer the affairs of our country in all its departments, legislative, executive and judiciary, and to bear their proper share in the councils of our national government: nothing more than education advancing the prosperity, the power, and the happiness of a nation." --Thomas Jefferson: Report for University of Virginia, 1818.

"Laws will be wisely formed and honestly administered in proportion as those who form and administer them are wise and honest; whence it becomes expedient for promoting the public happiness that those persons whom nature has endowed with genius and virtue should be rendered by liberal education worthy to receive and able to guard the sacred deposit of the rights and liberties of their fellow citizens; and that they should be called to that charge without regard to wealth, birth or other accidental condition or circumstance. But the indigence of the greater number disabling them from so educating at their own expense those of their children whom nature has fitly formed and disposed to become useful instruments for the public, it is better that such should be sought for and educated at the common expense of all, than that the happiness of all should be confined to the weak or wicked." --Thomas Jefferson: Diffusion of Knowledge Bill, 1779. FE 2:221, Papers 2:527


"We are now trusting to those who are against us in position and principle, to fashion to their own form the minds and affections of our youth... This canker is eating on the vitals of our existence, and if not arrested at once, will be beyond remedy." --Thomas Jefferson to James Breckinridge, 1821. ME 15:315


"The reward of esteem, respect and gratitude [is] due to those who devote their time and efforts to render the youths of every successive age fit governors for the next." --Thomas Jefferson to Hugh L. White, et al., 1810. ME 12:388


Hope for the Improvement of Mankind

"I look to the diffusion of light and education as the resource most to be relied on for ameliorating the conditions, promoting the virtue and advancing the happiness of man." --Thomas Jefferson to Cornelius Camden Blatchly, 1822. ME 15:399

"If the condition of man is to be progressively ameliorated, as we fondly hope and believe, education is to be the chief instrument in effecting it." --Thomas Jefferson to M. A. Jullien, 1818. ME 15:172

"What but education has advanced us beyond the condition of our indigenous neighbors? And what chains them to their present state of barbarism and wretchedness but a bigoted veneration for the supposed süperlative wisdom of their fathers and the preposterous idea that they are to look backward for better things and not forward, longing, as it should seem, to return to the days of eating acorns and roots rather than indulge in the degeneracies of civilization?" --Thomas Jefferson: Report for University of Virginia, 1818.

"I feel... an ardent desire to see knowledge so disseminated through the mass of mankind that it may, at length, reach even the extremes of society: beggars and kings." --Thomas Jefferson: Reply to American Philosophical Society, 1808.

Nasreddin Hoca’nın dediği gibi, “Bilenler Bilmeyenlere Söylesinler.” Süreç Aygıt’ı ile süreç içinde gezilebildiğinde, bu ilkeler değiştirilebilir mi?


KAYNAKLAR:
Nikolai V. Krylenko, People's Commissar for Justice (of RFSFR, later of
USSR), speaking at a 1932 Congress of Chess Players, as quoted p. 575 of Boris Souvarine' s "Stalin," published London, 1939

"We must finish önce and for all with the neutrality of chess. We must condemn once and for all the formula 'chess for the sake of chess,' like the formula 'art for art's sake.' We must organize shock-brigades of chess-players, and begin the immediate realization of a Five-Year Plan for chess."

Hasan Bülent Paksoy, “Katharlar” T 2010

Hasan Bülent Paksoy, “Kutluk Veren Bilgi ve 26 Ağustos’a a Giden Yol” Düşüncelerin Kökenleri (Florence: European University, 2006)
http://vlib.iue.ıt/carrie/texts/carrie_books/paksoy-10/paksoy_dusuncelerin-kokenleri.pdf

Hasan Bülent Paksoy, “Leviathan*: İdentity İnteractions between Society and Technology” Lectures on Central Asia (Malaga: Entelequia, 2010) 2nd Ed.
http://www.eumed.net/entelequia/pdf/b014.pdf


http://www.isikbinyili.org

© Mart 2011, IşıkBinyılı

© IŞIK BİNYILI e-dergisi; The Light Millennium bunyesinde kamu yararına ve kamu tarafından desteklenen yayıncılık ilkesiyle, 17 Temmuz 2001 tarihinde, Bircan Unver tarafindan, New York'ta kurulmuştur. Vergiden muafiyet statusune (501, (c) (3) ise 17 Temmuz 2001 tarihinden gecerli olmak uzere hak kazanmıştır. Bu sitenin içeriği kurucularinin izni olmaksızın kopyalanamaz. Sitenin tum icerigi "The Light Millennium"a aittir. Uluslarası telif hakları kanunlarıyla korunmaktadır ve her hakkı saklıdır."
Genel Yayin Yonetmeni: Bircan Unver
The Light Millennium'un Ingilizce sitesinin cizgisinde; Tasarlayan ve Geliştiren Bali & Bali Works

Bali & Bali Works